Pierwszy ordynat próchnowski PDF Drukuj Email
poniedziałek, 03 października 2011 01:00

Pierwszym ordynatem (dawn. właścicielem majątku) Próchnowa był hr. Zygmunt Antoni Potulicki.

Ze związku hr. Józefa Kazimierza Potulickiego z hr. Ofelią Skórzewską urodziło się sześciu synów i jedna córka. Po nagłej śmierci hr. Stanisława Skórzewskiego, najstarszy z ich synów hr. Zygmunt Antoni Potulicki - Skórzewski został pierwszym ordynatem próchnowskim.
Zygmunt Antoni urodził 13 października 1851 r. w Soden w Austrii. Ordynację z obowiązkiem używania podwójnego nazwiska ufundowała dla niego babka hr. Emilia z Goetzendorf - Grabowskich Skórzewska, po śmierci męża hr. Heliodora i jedynego syna hr. Stanisława. Majorat został zatwierdzony specjalnym reskryptem Cesarza Niemiec Wilhelma I w 1876 r. Po śmierci fundatorki ordynacji jej pozostałe córki: Antonina Łęcka, Zofia Niegolewska oraz Maria Turno, toczyły wieloletni proces o unieważnienie ordynacji. Efekt był taki, ze uzyskały prawa spadkowe do Zaniemyśla, ale na pokrycie kosztów procesu trzeba było sprzedać dobra Jeziory Wielkie i in.
Na ordynację próchnowską leżącą koło Margonina składały się następujące dobra: Próchnowo z folwarkami (1 316,54 ha), Dziewoklucz (346 ha), Zbyszewice z folwarkiem Klaudia (693 ha), Sułaszewo (456 ha), Śmiłowo (278 ha), Witkowice (278 ha). Były to majątki uprzemysłowione z gorzelniami w Próchnowie i Dziewokluczu, cegielnią w Zbyszewicach itd. Hrabia posiadał ponadto majątek Kopanina (735,9 ha) i Konary (608 ha) w pow. Wągrowieckim oraz niewielki folwark Tereska (151 ha) koło Próchnowa, którymi zarządzał Kazimierz Malczewski.

potuliccy2Sytuacja finansowa majoratu uzależniona była od koniunktury, np. w 1884 r. dobra ordynackie znajdowały się w sekwestrze sądowym. W czasie pobytu z matką w Pradze hrabia był prezesem "Ogniska" skupiającego ludność polską tego miasta. Od 1875 r. był członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Towarzystwa Sztuk Pięknych oraz Izby Rolniczej. Zmarł 6 grudnia 1911 r. w Próchnowie i tam został pochowany. Jego żoną była poślubiona w Wiedniu 30 października 1893 r. Anna Maria Shey, adoptowana córka Giovanniego Messia de Prado, markiza della Garda i jego żony Franceski z baronów Marigliano. Mieli dwoje dzieci. Syn Jerzy Roman Józef urodzony 17 lipca 1894 r. w Kaltenleutgeben w Austrii, przejął dobra rodzinne i został drugim ordynatem próchnowskim. Córka Iwona Maria Ofelia urodzona 27 października 1902 r. w Próchnowie, wyszła za mąż za płk pilota Jerzego Borejszę (1889-1974) - zastępcę dowódcy Polskiego Lotnictwa Wojskowego.

Stanisław, drugi syn Józefa i Ofelii ze Skórzewskich, urodził się 8 lutego 1855 r. w Jeziorach Wielkich koło Zaniemyśla. W 1888 r. ciotka jego matki, Izabela z Goetzendorf Grabowskich, zamężna za hr. Wincentego Tyszkiewicza, sprzedała mu swoje dobra Siedlec z folwarkami Antonin i Józefów, do których Stanisław dokupił od Jana Grudzińskiego majątek Sokolniki. Dobra te znajdowały się w pow. Średzkim. Dobra te nabył później, po subhaście jego brat Antoni, który następnie sprzedał je w 1900 r. hr. Konstancji Mielżyńskiej. Stanisław poślubił w 1894 r. w Londynie Eulalię Henriettę Norris, urodzoną 18 czerwca 1863 r. w St. Louis w USA. Małżeństwo było bezdzietne i zakończyło się rozwodem. Eulalia Henrietta zmarła w 1907 r. w Nowym Jorku, a Stanisław 21 września 1908 r. w Brukseli.

Mieczysław urodził się 27 sierpnia 1859 r. w Jeziorach Wielkich koło Zaniemyśla. Ożenił się 22 listopada 1887 r. z hr. Krystyna Hutten - Czapską, urodzoną w 1869 r. córką Adolfa, marszałka szlachty guberni kowieńskiej i Stanisławy z Górskich. Mieli dwóch synów i cztery córki. Najstarszy urodził się 13 września 1888 r. w Józefowie, zmarł 11 czerwca 1931 e. w Poznaniu. Drugi z synów, Józef Zygmunt urodził się 9 listopada 1889 r. w Józefowie, zmarł 31 marca 1967 r. w Rio de Janeiro w Brazylii. Najstarsza z córek, Teresa urodziła się 17 stycznia 1893 r., Zofia urodzona 19 lipca 1895 r. w Majoerhof, zamężna za Karola Dowgiałło zginęła 7 sierpnia 1944 r. walcząc w Powstaniu Warszawskim, jako żołnierz Armii Krajowej. Izabella urodziła się 13 kwietnia 1899 r. w Rydze na Łotwie. Dwukrotnie zamężna, najpierw za Kazimierza Świętopełka Mirskiego, później za Jerzego Jabłońskiego, zmarła w Warszawie w 1980 r. Najmłodsza z córek, Krystyna zmarła w 1904 r. w wieku czterech lat. Hr. Mieczysław Potulicki zmarł 8 lipca 1910 r., a jego żona Krystyna w 1939 r.

Karol urodził się 22 września 1861 r. w Jeziorach Wielkich Koło Zaniemyśla. Ożenił się 23 kwietnia 1895 r. z Ewelina Chłapowską, urodzoną w 1870 r., córka Stefana i Marii z Ponińskich. Mieli dwoje dzieci. Córka Maria Izabela Ofelia urodziła się 18 lipca 1898 r. w Bronkowie. Zmarła 30 sierpnia 1972 r. w Genewie w Szwajcarii. Syn Michał Karol Józef urodził 4 sierpnia 1897 r. w Bronkowie. Hr. Karol Potulicki zmarł 11 sierpnia 1931 r., a jego żona Ewelina pięć lat później.

Najmłodszy z synów hr. Józefa i hr. Ofelii, Zdzisław urodził się w 1864 r. w Jeziorach Wielkich koło Zaniemyśla. . Zmarł rok później 9 maja 1865 r. (cdn)

==> Waldemar Janiszewski